Kansorojen aflotoksin bulunduğu için ihraç edildiği ülkelerden geri gönderilen kuru incirlere ne olacak? İç piyasaya mı sürülecek yoksa imha mı edilecek?Kuru incirde aflatoksin sorunu nedeniyle ihraç edildiği ülkelerden geri gönderilen ürün partilerinin yurt içine girişi konusunda yaşanan sorunun çözüm aşamasına geldiği bildirildi. Buna göre geri dönen partiler, İzmir'de oluşturulacak gümrüklü antrepoda ayrıştırılacak, incirlerin tek tek incelenmesi sonrası sınır değerin üzerindeki ürünler imha edilecek.Türkiye'nin önemli tarımsal ihraç ürünlerinden olan kuru incirde, aflatoksin sorunu nedeniyle ortaya çıkan ihracat ve iade sorunlarının çözümü konusunda önemli adım atıldı.Avrupa Birliği'nde aflatoksin sınır değerlerinin ABD, Kanada ve Türkiye gibi ülkelerden çok daha düşük olması nedeniyle geri gönderilen ürünlerin yurt içine girişinde yaşanan sorun ve tartışmaların sona ermesi için çalışma başlatan Ege İhracatçı Birlikleri, yeni bir sistem oluşturdu.Ege İhracatçı Birlikleri, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Gümrük Teşkilatı ve Dış Ticaret Müsteşarlığı işbirliğiyle kurulan sisteme göre, ihracatı yapılan ve bu ülkelerden aflatoksin tespit edildiği gerekçesiyle iade edilen ürünler, İzmir'de bulunan gümrüklü antrepoya getirilecek. Antrepoda oluşturulacak aflatoksin masalarında ürünler tek tek ultraviyole ışığı altında incelenecek, Türk Gıda Kodeksi'ne uymayan ve yurda girişi sakıncalı ürünler gümrük idaresinin sevk ve gözetimi altında imha edilecek.Ayrıştırılan incirler ise Tarım İl Müdürlüğü tarafından yapılacak olan analizlerin de olumlu sonuç vermesi halinde işlenip paketlendikten sonra tekrar ihraç edilmek üzere yurt içindeki işletmelere sevk edilecek.
SORUNUN KÖKENİ
Kuru incirin yanı sıra tüm kuru yiyeceklerde görülebilen aflatoksin, rutubetin artması ve sıcaklığa bağlı olarak mantar türlerinin hızla üremesiyle ortaya çıkıyor. Birçok türü bulunan aflatoksinin belirli düzeyin üzerinde tüketilmesi halinde kanserojen etki yaratabiliyor.Ülkelerin aflatoksin için belirlediği sınır değer ise değişiklik gösteriyor. ABD ve Kanada gibi ülkelerde üst limitler milyarda 10 ve 20 kısım (ppb) olarak belirlenirken, Türkiye'de milyarda 5 ve 10 kısım olarak şart koşuluyor. AB standartlarındaysa kuru incirlerde aflatoksin sınırı milyarda 2 ve 4 kısım olarak aranıyor.İhracatı yapılan ürünlerin AB gümrüklerinde yapılan analizleri sonucu bir parti içinden alınan tek bir üründe dahi AB sınırının aşılması durumunda tüm parti iade ediliyor. İade edilen ürünler, Tarım İl Müdürlüğü tarafından alınan örneklerin analizi sonrası Türk Gıda Kodeksine uyumlu görülmesi halinde yurt içine sokuluyordu.Ancak bu ürünlerin yurt içine girmesi bazı tüketici örgütlerinin tepkisini çekiyor, ''Hans'ın yemediğini Hasan'a yediriyorlar'' iddiası ve tartışmalarına neden oluyordu. Yapılan yeni düzenlemeyle iade incirlerin tek tek incelenmesi ve analize tabi tutulmasıyla bu konudaki kaygıların ortadan kalkacağıbelirtiliyor.
İMHA PROGRAMI
Öte yandan Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği'nin aflatoksinli ürün ihracatını önlemek amacıyla 2000 yılından bu yana uyguladığı ''Aflatoksinli Kuru İncirlerin İmhası Projesi'' kapsamında imha edilen ürün miktarının 160 tona ulaştığı belirtildi.Her yıl tüm ihracatçı firmalardan, ihracatını yapacakları ürünün en az yüzde 1'lik bölümünü isteyen EİB, ultraviyole ışık altında yapılan kontroller sonucu aflotoksinli olduğu belirlenen ürünleri İzmir-Harmandalı'daki Çöp İmha Sahası'nda toprağa gömerek imha ediyor.Proje kapsamında 2006-2007 sezonunda 730, geçen sezon ise 490 ton ürün imha edilmişti.